Studia Humanistyczno Społeczne
(Humanities and Social Studies)
ISSN 2081-2493

Oddawany do r?k Czytelników pierwszy tom „Studiów Humanistyczno-Spo?ecz-nych Akademii ?wi?tokrzyskiej" w przyj?tej koncepcji merytorycznej ma by? nie tylko czasopismem po?wi?conym dziejom nowo?ytnym i najnowszym, lecz tak?e (w na­st?pnych numerach) zawiera? artyku?y i opracowania o charakterze socjologicznym i politologicznym. Oprócz rozprawek b?d? zamieszczane równie? materia?y, recen­zje i sprawozdania. Inicjatorami powo?ania do ?ycia tego nowego czasopisma s? pra­cownicy naukowo-dydaktyczni Instytutu Nauk Politycznych Akademii ?wi?tokrzy­skiej im. Jana Kochanowskiego w Kielcach.

Na tre?? pierwszego tomu sk?adaj? si? artyku?y, których autorami s? historycy kieleccy, pozna?scy i toru?scy, reprezentuj?cy m?ode pokolenie badaczy. Tematyka przez nich podj?ta jest bardzo zró?nicowana, ale dominuj? zagadnienia spo?eczno--polityczne mieszcz?ce si? w przedziale chronologicznym od XVI do XX w.

Cz??? nowo?ytn? otwiera artyku? przygotowany przez Rados?awa Kubickiego z Kielc, a po?wi?cony Parafii opatowskiej w XVI-XVII1 wieku. Wybrane zagadnie­nia gospodarcze, spo?eczne i polityczne. W drugim z artyku?ów, Prusy wobec konfe­deracji barskiej i geneza pierwszego rozbioru Polski, Andrzej Kamie?ski z Poznania - na podstawie szerokiej bazy ?ród?owej, g?ównie drukowanej, oraz literatury nauko­wej - przedstawi? przebieg?? polityk? króla pruskiego Fryderyka II na prze?omie lat sze??dziesi?tych i siedemdziesi?tych XVII w., która ograniczy?a rol? Rosji jako je­dynego protektora Rzeczypospolitej i doprowadzi?a w wyniku I rozbioru Polski do istotnych zdobyczy terytorialnych Prus.

Nast?pne w uk?adzie chronologicznym opracowanie, autorstwa Wojciecha Saletry: Województwa krakowskie i sandomierskie w pocz?tkowej fazie powstania listopado­wego 1830-1831. Przyczynek do postawy spo?ecze?stwa, oparte na bogatej bazie ar­chiwalnej mi?dzy innymi z archiwum kieleckiego, przedstawia reakcj? mieszka?ców dwóch województw le??cych na lewym brzegu Wis?y na odg?osy nocy listopadowej oraz zaanga?owanie miejscowego spo?ecze?stwa, g?ównie mieszczan i szlachty zie­mia?skiej, na rzecz wsparcia powstania.

Kolejne studium zamieszczone w tomie, pióra Grzegorza Kucharczyka z Pozna­nia: „Eldorado" czy ,,Sodoma"? Obraz Berlina w polskiej prasie wielkopolskiej z prze?omu XIX i XX wieku, przybli?a ?ycie spo?eczne i codzienno?? rozwijaj?cej si? metropolii, jak? by? Berlin na prze?omie okre?lonych w tytule tego? tekstu stu­leci.

Cz??? dotycz?c? dziej ów najnowszych Polski otwieraj? dwie rozprawki omawia­j?ce zagadnienia z czasów I wojny ?wiatowej. Pierwsza, pióra Jerzego Z. Paj?ka, zatytu?owana jest Zjednoczenia Stronnictw Niepodleg?o?ciowych (stycze? — sierpie? 1915 roku), a druga, której autorem jest Marek Przenios?o, nosi tytu? Wp?ywy partii politycznych w?ród ch?opów Królestwa Polskiego w latach I wojny ?wiatowej. Po­nadto w cz??ci tej publikowane s? artyku?y Dariusza Burasa Nadzór policji nad le­galnie dzia?aj?cymi partiami politycznymi w województwie kieleckim w latach 1926-1929; Roberta Kwietnia Kielecka delegatura Komisji Specjalnej do Walki z Nad­u?yciami i Szkodnictwem Gospodarczym (1946-1956); Grzegorza Miernika Metody wdra?ania „sojuszu robotniczo-ch?opskiego" na Kielecczy?nie w latach 1948-1956. Miedzy teori? a praktyk?, oraz Wojciecha Polaka Dzia?ania S?u?by Bezpiecze?stwa wobec opozycji demokratycznej w Toruniu w latach 1976-1980.

Szczególnie cenne ze wzgl?du na poruszan? problematyk? oraz wy korzy stan? baz? ?ród?ow? jest ostatnie z wymienionych opracowanie. Mo?e ono jednak budzi? w?tp­liwo?ci, czy czasem poruszana problematyka nie jest zbyt „?wie?a" i czy zachowany zosta? wystarczaj?cy „okres karencji" do zbadania tych wydarze? z dziejów najnow­szych Polski. Umieszczenie tego artyku?u w niniejszym tomie nie pozostawia jednak ?adnych w?tpliwo?ci, ?e istnieje ogromna potrzeba prowadzenia dalszych intensyw­nych bada? nad ostatnimi dziesi?cioleciami Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Jest to tym wa?niejsze, ?e nie tylko zachowane zasoby archiwalne, zreszt? znacznie znisz­czone, mog? by? wykorzystywane przez badaczy, lecz tak?e ogromn? warto??, w wielu przypadkach jako jedyne ?ród?o naszej wiedzy, maj ? relacje ?yj?cych jeszcze uczest­ników tamtych wydarze?.

Opublikowane w niniejszym tomie materia?y b?d? bez w?tpienia pomocne stu­dentom politologii jako literatura uzupe?niaj?ca. Korzysta? z niej mog? równie? historycy oraz nauczyciele przy realizacji tzw. ?cie?ek regionalnych.

Wojciech Saletra

Spis tre?ci
Table of contents